EKOMUZEUM WSI DOLNOŚLĄSKIEJ,  SADOWNICTWA I SZKÓŁKARSTWA W GMINIE MŚCIWOJÓW

Gmina Mściwojów to malownicza, rolnicza gmina leżąca niemalże na początku Krainy Wygasłych Wulkanów oraz Rowerowego Szlaku Polskiej Wsi.  Z pozoru mało ciekawy i nieatrakcyjny obszar kryje w sobie jednak wiele ciekawych miejsc, ludzi i rzeczy, które tworzą jedno z dwóch działających na tym terenie ekomuzeów - Ekomuzeum Wsi Dolnośląskiej, Szkółkarstwa i Sadownictwa.  Pielęgnowane są tutaj długoletnie tradycje rolnicze, szkółkarskie i sadownicze, a mieszkańcy gminy kultywują tradycje polskiej wsi nie tylko podczas dnia codziennego, ale także podczas ludowych świąt i obrzędów. Co ciekawe są to tradycje wykształcone na tych ziemiach, a zaczerpnięte z wielu regionów Polski.

Wędrówkę po Ekomuzeum rozpocząć należy od Mściwojowa i odwiedzenia lokalnego minimuzeum wiejskiego „Mściwojowska oranżeria” eksponującego przedmioty użytkowe, zdjęcia obrazujące życie i pracę poprzednich pokoleń oraz współczesną izbę, w której kultywowane są tradycje ludowe,  prowadzone warsztaty rękodzielnicze przez twórców ludowych. Można tam  też podziwiać ich prace oraz eksponaty, które ukazują życie dawnej i współczesnej  wsi. Zwiedzając minimuzeum nie sposób nie odwiedzić zabytkowego ogrodu, który pomimo upływu lat nadal zachwyca swym pięknem zwłaszcza wiosną, kiedy mieni się kolorami kwitnących kwiatów, a jesienią  uściślony jest dywanem liści, grabów, jaworów i lip. Tuż obok znajduje się sanktuaarium pw. Najświętszej Marii Panny z figurką  Bolesnej Piety mającej cudowną moc leczniczą i odwracającą zły los.

Dalsza wędrówka prowadzi na szczyt Winnej Góry, u podnóża której zbudowany został zbiornik retencyjny doskonale wkomponowany  w krajobraz z unikatowymi na skalę Europy Środkowowschodniej przegrodami biologicznymi. Ostoja dzikiej przyrody z pięknymi miejscami do wędkowania, grillowania i opalania. Kolejna miejscowość to Targoszyn duża wieś o silnych korzeniach szkółkarskich i sadowniczych Można tam przyjrzeć się codziennej pracy rolników i szkółkarzy oraz zakupić sadzonki drzewek owocowych i krzewów ozdobnych w gospodarstwach państwa: Wandy i Andrzeja Baran, Krzysztofa Dziury i Henryka Michalaka. Luboradz to jedna z najstarszych wsi w gminie, gdzie obok pięknego kompleksu zamkowo – pałacowego rodziny Nostiz znajduje się gospodarstwo agroturystyczne „Biały Dom” państwa Gryniewieckich. Można tutaj miło odpocząć, smacznie zjeść i podegustować robionych przez właściciela nalewek i win. Podtrzymywana jest tutaj wielowiekowa tradycja produkcji mocnych trunków, gdyż dawniej w budynkach tych znajdował się dworski browar i gorzelnia. 

Kolejna miejscowość Snowidza to „wieś malarzy i rzeźbiarzy, która pięknem was obdarzy”. Bardzo aktywni ludzie skupieni głównie wokół Koła Gospodyń Wiejskich, zajmują się wytwarzaniem lokalnych produktów, rzeźb, serwet i obrusów, figurek z masy solnej. Jest tutaj również pracownia ikon. Prężnie rozwija się także szkółkarstwo oraz produkcja nasion w firmie Hodowla Roślin Snowidza sp. z o.o.. Na koniec naszej wędrówki należy odwiedzić Zimnik mała miejscowość, gdzie kwitnie przemysł wydobywczy granitu i jego przerób począwszy od kostki granitowej i płyt granitowych, a skończywszy na rzeźbach i meblach ogrodowych. Można się tutaj przyjrzeć ciężkiej pracy ludzi przy obróbce kamienia, dokonać zakupów w miejscowych zakładach oraz  podziwiać nieczynne wyrobiska – kamieniołomy zalane wodą. Można tutaj miło wypocząć, zaczerpnąć orzeźwiającej kąpieli czy pospacerować po półkach skalnych wyrobiska. Miejsca te szczególnie cenione są przez płetwonurków ze względu na głębokość i czystość wody.

Ekomuzeum rzemiosła w Dobkowie

Dobków to ponad 800 lat historii nietypowej dla wsi Gór i Pogórza Kaczawskiego. Wioska należąca niegdyś do cystersów mimo reformacji, a później sekularyzacji pozostała katolicką enklawą pośród wiosek i miast, w których dominowali protestanci.  Potrzeba umocnienia się ludności w wyznawanej wierze na przekór działaniom władz świeckich, znalazła odzwierciedlenie w architekturze. Wiele domów i budynków gospodarczych zdobią nie tylko kapliczki, ale też wywietrzniki w kształcie krzyży. Wędrując po wsi można przyjrzeć się ponad 30 zabytkowym w większości XIX w. kapliczkom i krzyżom przydrożnym, które ukazują kunszt sztuki lokalnych kamieniarzy. Figury przydrożnych Świętych owiane są legendami jak ta o Św. Nepomucenie, który karze każdego, kto rękę na jego wizerunek podniesie. Może dzięki temu, mimo swego sędziwego wieku, figura należy do najpiękniejszych.

Największa atrakcją Dobkowa są jego mieszkańcy i to czym się zajmują. Idea ekomuzeum jako muzeum bez murów, gdzie nie ma eksponatów a ludzie i przedmioty pozostają w naturalnym dla nich środowisku, a jednocześnie są dostępne dla każdego, kto zechce tego kontaktu, doskonale sprawdza się w Dobkowie. Funkcjonują tu warsztaty rzemieślnicze, wykorzystujące dawne techniki: stolarstwa ozdobnego Andrzeja Sielacha,  wyrobów z masy solnej Teresy Kowalskiej, hafciarski Barbary Mydlarskiej. We wsi wciąż żywe jest rzemiosło lepienia z gliny. Jest ono źródłem utrzymania dla 4 rodzin. Pod swój dach do przydomowej galerii-warsztatu zaprasza Rodzina Rudnickich w domu nr104. Niezapomnianych przeżyć tak dzieciom jak i dorosłym dostarczają prowadzone przez Rodzinę Rudnickich warsztaty ceramiczne, w czasie których poznaje się ten ginący zawód, ale też spełniają się marzenia picia herbaty ze zrobionego własnoręcznie kubka. Na prawym brzegu Bukownicy pod nr 14 mieści się warsztat ceramiczny - galeria  Eli Telatyńskiej.  Ela chętnie opowiada o pracy z gliną i laniu świec z wosku pszczelego. Jest tu bowiem także pasieka jedna z 5 w Dobkowie, gdzie można kupić miód, wosk, pyłek kwiatowy i maści wykonane na jego bazie, doskonale leczące choroby skóry. Pasiekę prowadzą Władysław Książczyk i  Andrzej Rzeszut -mistrz pszczelarstwa.  Obok opowieści o życiu pszczół można usłyszeć i posmakować jak przygotowuje się tradycyjnymi metodami miód pitny i prawdziwy, tłoczony na zimno malinowy sok.  W gospodarstwie agroturystycznym Villa Greta pod nr 59 działa sklepik produktu lokalnego, wypożyczalnia rowerów, można tu sprawdzić swoje siły w pracach gospodarskich przy użyciu narzędzi z początków XX wieku i spróbować win gronowych, różanych i jabłeczników warzonych wg tradycyjnych receptur. Tutaj też serowarskie umiejętności pokazuje Ania Siwicka, przyrządzająca  dla gospodarstwa sery. Zimą sannę po okolicznych lasach dla turystów prowadzi Janek Pakuła. Nitki naszego ekomuzeum sięgają do Radzimowic, gdzie gwarkowie kopali złoto, srebro i arszenik, a  śmiałkowie nadal schodzą w podziemia sztolni. W gospodarstwie ekologicznym „Serce” pod nr 10  można spróbować i przyjrzeć się uprawie orkiszu i procesowi przetwarzania tego ekstensywnego zboża na chleb. Wędrując do położonego nad Wojcieszowem rezerwatu „Miłek” i jaskiń natkniemy się na ocalałą, dzięki położeniu w ostępach leśnych XVI szubienicę. Wędrówki po naszym ekomuzeum okrasza piękna panorama na wygasłe wulkany Pogórza Kaczawskiego. Przez teren Ekomuzemum rzemiosła biegną szlaki rowerowe-czerwony zamków piastowskich i niebieski-waloński, szlak-„Trzy wąwozy” i pieszy-niebieski szlak kopaczy.