Ekomuzeum szansą rozwoju mieszkańców wsi

W siedzibie Stowarzyszenia "LGD Partnerstwo Kaczawskie", na początku grudnia spotkali się przedstawiciele LGD „Kraina Łęgów Odrzańskich”, Wrzosowej Krainy, Partnerstwa, Integracji i Turystyki, którzy opracowywali koncepcję dalszego rozwoju i funkcjonowania dolnośląskich ekomuzeów. Do tej pory brak jest jasnej definicji określającej co jest ekomuzeum, a co może być tylko inicjatywą ekomuzealną. Obecnie w ramach projektu realizowanego przez Nadodrzański zakątek, trwa inwentaryzacja zasobów poszczególnych miejsc, która zakończy się ewentualną certyfikacją. Pozwoli to ujednolicić nazewnictwo, tak aby nie każde miejsce mogło dowolnie używać nazwy ekomuzeum. Kontynuacją tych działań będzie realizacja projektu współpracy, polegającego na dalszym rozwoju i stworzeniu już konkretnych ofert dla turystów a przede wszystkim oferty edukacyjnej dla szkół.

Projekt współpracy

Projekt zakłada wizyty studyjne po dolnośląskich ekomuzeach, mające na celu wzajemne poznanie wspólnych ofert, wymianę dobrych praktyk oraz monitoring ich funkcjonowania. Zostaną także opracowane i wydane 2 rodzaje map, w których jedna będzie skierowana dla turystów, natomiast druga dla młodzieży szkolnej. Jako dodatek do map wydany zostanie również przewodnik po ekomuzeach. W ramach działań promocyjnych nakręcony będzie film, który będzie dołączony do podręcznika metodycznego, skierowanego do nauczycieli. Przygotowana będzie wystawa objazdowa z atrakcjami ekomuzeów, która będzie prezentowana na obszarze Dolnego Śląska. Ciekawostką w naszym regionie, będzie promujący ciekawe miejsca „Paszport wędrowniczka ekomuzealniczka”.

Projekt ten zapewne przyczyni się do rozwoju miejsc, w których ekomuzea funkcjonują, wzbogaci ciekawą ofertę edukacyjna dla szkół, a przede wszystkich wzmocni tożsamość mieszkańców z regionem oraz ukaże niezwykłe walory jakie posiadamy wokół nas.

Lokalną Grupą Działania, która będzie koordynować projekt będzie Stowarzyszenie LGD„Kraina Łęgów Odrzańskich”. Oprócz niej w projekcie wezmą udział: „Wrzosowa Kraina”, „Partnerstwo Kaczawskie”, „Bory Dolnośląskie”, Partnerstwo, Integracja, Turystyka, „Kwiat Lnu” oraz „Partnerstwo Izerskie”. Realizacja projektu przewidziana jest na 2 lata, natomiast rozpoczęcie w połowie przyszłego roku.

Punkty w Leader’ze

Za ochronę i wykorzystanie dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego oraz lokalnych zasobów i tradycji poprzez tworzenie ekomuezum, w realizowanych działaniach „małe projekty” zgodnie z lokalnymi kryteriami wyboru, można otrzymać dwa dodatkowe punkty. O tym, że jest to ważny element w realizacji Lokalnej Strategii Rozwoju Krainy Łęgów Odrzańskich, jest też fakt, iż wsparcie działań w rozwoju ekomuzeów jest wpisane jako przedsięwzięcia służące osiągnięciu celów szczegółowych. Partnerstwo Krainy Łęgów Odrzańskich mocno akcentuje swoją obecność w Polsce, gdzie jako doświadczona organizacja, wnosi swoją praktyczną wiedzę w rozwój sieci ekomuzealnej oraz w opracowaniu standardów. Te głównie tematy były przedmiotem podczas warsztatów w Krakowie. Zadaniem tego spotkania było też projektowanie zintegrowanego systemu promocji, nie tylko na skalę krajową ale również europejską. Pojawiło się bowiem zainteresowanie tym tematem, organizacji z Holandii. Spotkanie warsztatowe zorganizowane przez Fundację Partnerstwo dla Środowiska było kolejnym, które miało za zadanie wypracowanie reguł i zasad nazewnictwa ciekawych miejsc ekomuzeami. Na Dolnym Śląsku znajduje się najwięcej takich miejsc i  to spotkanie pokazało, że proces tworzenia jest u nas najbardziej zaawansowany. Stowarzyszenie LGD „Kraina Łęgów Odrzańskich” na terenie działania którego znajduje się aż 7 takich przedsięwzięć reprezentowali Tomasz Sokołowski i Zbigniew Posacki.


Czym jest Ekomuzem?
Etymologia słowa
Oikos i museion, to połączenie tych dwóch greckich słów dało początek terminowi ekomuzeum. Oikos oznacza „dom” i powinniśmy to rozumieć jako „mała ojczyzna” zaś museion odpowiada „zbiorowi rzeczy”. Ekomuzeum jest to więc zbiór obiektów na umownym obszarze, który stanowi naszą małą ojczyznę. Obszar ten to może być wioską lub regionem powiązanym geograficznie (np. dolina rzeczna, pasmo górskie), przyrodniczo (np. park krajobrazowy, rezerwat), historycznie (np. obszar Bitwy pod Legnicą), branżowo (np. wioska rękodzielników, wyrobników) lub kulturowo (np. grupa łemkowska osiadła w wiosce lub regionie). Jednakże bez względu na to, który z wyżej wymienionych zakresów jest tematem wiodącym, zadaniem ludzi tworzących ekomuzeum jest zrównoważone  wykorzystanie zasobów ludzkich, przyrodniczych, kulturowych i historycznych.

Zasady funkcjonowania
Pomimo tego, że ekomuzeum nie jest organizacją to musi być zorganizowane. Grupa ludzi tworzących ekomuzeum musi określić cele istnienia i rozwijania ekomuzeum. Dla ich realizacji uporządkować działania  i  przydzielić je członkom i partnerom. Pomagają w tym plany rozwoju, tworzone przez ekomuzealnianych koordynatorów oraz określone polskie standardy jakie powinno spełniać ekomuzeum.
 Jednam z najważniejszych standardów jest jasno określony cel istnienia ekomuzeum wskazujący na zachowanie, kultywowanie i udostępnianie lokalnego dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego. Każde z ekomuzeum powinno posiadać swoje własne cele ale nie mogą one zakładać porzucenia tradycji mieszkańców lub wpływać na niszczenie posiadanych zasobów.
Niezwykle ważne jest, aby określone cele zostały wypracowane przez mieszkańców, bowiem cechą prawdziwego ekomuzeum jest oddolność. Utworzenie, plany i ich realizacja stworzone są przez mieszkańców i przez nich realizowane.

Ekomuzeum to ludzie i ich pasje…
Bez ludzi i ich pasji, ekomuzeum będzie tylko zbiorem zasobów. Od zaangażowania mieszkańców zależy czy „żyje”. Inicjatywa musi żyć, aby być ekomuzeum. Polega to na eksponowaniu i udostępnianiu swoich wartościowych zasobów innym ludziom, odwiedzającym obszar objęty działaniem. Zaczyna się od najprostszych rzeczy, na przykład od gawędziarza, który w przebraniu historycznego żołnierza, mnicha bądź innej postaci historycznej opowiada o historii, legendach i działaniach. Taki lokalny przewodnik może oprowadzać po innych formach interpretujących dziedzictwo. Najczęściej realizowane są warsztaty, w których zaproszeni goście biorą aktywny udział. Doskonałym przykładem są warsztaty z ziołami w Ekomuzeum Wrzosowa Kraina, gdzie uczestnicy samodzielnie zrywają zioła, dotykają je, wąchają, smakują, poznają ich właściwości, aby na końcu spożywać je w formie herbatek lub samodzielnie przygotowanych olejów ziołowych. Inne ciekawe warsztaty to tworzenie karmników dla ptaków u Dziadoszan w Wietszycach, czy modelowanie gliny w Dobkowie. Warsztaty i demonstracje w ekomuzeach dolnośląskich można by jeszcze wymieniać, ważne jest jednak to, aby goście w mogli za pomocą wszystkich zmysłów poznawać tematy objęte działaniem ekomuzeum.

źródło: www.lgdodra.pl